Czym jest patent?Patent daje posiadaczowi patentu wyłączne prawo do korzystania z wynalazku w sposób zarobkowy lub zawodowy. Tym samym posiadacz patentu może zakazać osobie trzeciej korzystania z wynalazku w sposób zarobkowy lub zawodowy polegający na wytwarzaniu, używaniu, oferowaniu, wprowadzaniu do obrotu lub importowaniu dla tych celów produktu będącego przedmiotem wynalazku. Jakie są ustawowe warunki wymagane do uzyskania patentu?Patenty są udzielane na wynalazki, które są nowe, posiadają poziom wynalazczy i nadają się do przemysłowego stosowania (§ 1 ust. 1 ustawy patentowej - Patentgesetz). Jedynie „wynalazki” posiadają zdolność patentową. Wynalazek jest technicznym rozwiązaniem technicznego problemu, które posiada poziom wynalazczy. Wynalazek uważa się za nowy, jeśli nie jest on częścią stanu techniki (§ 3 ust. 1 ustawy patentowej). Stan techniki obejmuje wszystko to, co przed dniem zgłoszenia wynalazku zostało udostępnione do wiadomości powszechnej w formie pisemnego lub ustnego opisu, przez stosowanie, wystawienie lub ujawnienie w inny sposób. Wynalazki nie mogą więc być udostępniane – zwłaszcza przez ich twórcę –do wiadomości powszechnej przed dniem zgłoszenia wynalazku. Wynalazek musi wybiegać poza stan techniki, w takim stopniu, żeby posiadał tzw. poziom wynalazczy (§ 4 ustawy patentowej). Wynalazek uważa się za posiadający poziom wynalazczy, jeżeli nie wynika on dla znawcy, w sposób oczywisty, ze stanu techniki. Wynalazek musi nadawać się do przemysłowego zastosowania (§ 5 ustawy patentowej). Ma to miejsce wówczas, jeżeli według wynalazku może być uzyskiwany wytwór lub wykorzystywany sposób w jakiejkolwiek działalności przemysłowej. Warunek ten ma szczególne znaczenie w dziedzinie medycyny terapeutycznej lub diagnostycznej; w pozostałych przypadkach warunek przemysłowego zastosowania jest zwykle spełniony. Na co nie udziela się patentów?Patentów udziela się zasadniczo na większość przedmiotów, aczkolwiek istnieją wyjątki. Zdolności patentowej nie posiadają (§ 1 ust. 2 ustawy patentowej) odkrycia, teorie naukowe i metody matematyczne, wytwory o charakterze jedynie estetycznym (zwykle możliwa jest ochrona wzorów zdobniczych), plany, zasady i metody dotyczące działalności umysłowej lub gospodarczej oraz gry, programy do maszyn cyfrowych (kwestia zdolności patentowej programów jest obecnie na nowo dyskutowana; prawo niemieckie przewiduje ochronę praw autorskich), jak również przedstawienie informacji (np. formularze, tabele, itd.). Patentów nie udziela się ponadto między innymi (§ 2 ustawy patentowej) na wynalazki, których wykorzystanie byłoby sprzeczne z dobrymi obyczajami, na odmiany roślin lub rasy zwierząt oraz biologiczne sposoby hodowli roślin lub zwierząt; nie dotyczy to mikrobiologicznych sposobów hodowli ani wytworów uzyskiwanych takimi sposobami. Patenty mogą być jednakże udzielane na techniczne urządzenia w tych dziedzinach, z wyjątkiem urządzeń, których wykorzystanie byłoby sprzeczne z dobrymi obyczajami. Ile wynosi czas trwania patentu?Czas trwania patentu wynosi 20 lat od daty dokonania zgłoszenia wynalazku w Urzędzie Patentowym. Warunkiem trwania patentu jest uiszczanie rocznych opłat patentowych. Wyjątek stanowi tzw. uzupełniające świadectwo ochronne dla lekarstw, w przypadku którego po upływie okresu ochronnego można uzyskać dalszą ochronę na okres maksymalnie 5 lat, o ile spełnione są określone warunki. Na jakim obszarze patent zapewnia ochronę?Nie istnieje na razie ani patent światowy ani przynajmniej patent europejski (chociaż takowy został zaproponowany w 1989 roku). Zgłaszający może jednak wystąpić o udzielenie patentu w wielu wybranych przez siebie krajach na mocy tzw. Układu o współpracy patentowej (PTC – Patent-Cooperation-Treaty). Mimo międzynarodowych wysiłków, każdy patent obowiązuje jedynie na terenie kraju, w którym wynalazek został zgłoszony. Uzyskanie patentu w Niemczech chroni wynalazek jedynie na terenie Niemiec. Żeby ten sam wynalazek podlegał ochronie także w Anglii, konieczne jest uzyskanie patentu angielskiego, Układ o współpracy patentowej wprowadza jedynie udogodnienia w procedurze zgłaszania wynalazku. Czy wynalazek może być udostępniony do wiadomości powszechnej przed jego zgłoszeniem (tzw. okres ulgowy)?W Niemczech wynalazek powinnien zostać zgłoszony, zanim zostanie udostępniony do wiadomości powszechnej. Udostępnienie wynalazku do wiadomości powszechnej polega na przykład na udostępnieniu egzemplarzy tekstu przedstawiającego wynalazek osobom trzecim, które wystawiają, sprzedają lub promują podobne produkty. W związku z tym, udostępniając wynalazek, należy zawrzeć porozumienie o zachowaniu poufności. W takim porozumieniu wynalazek nie może być nazwany, ale mimo to powinnien on być opisany na tyle dokładnie, by porozumienie nie pozostawiało wątpliwości co do przedmiotu porozumienia. Ujawnienie wynalazku osobom prywatnym jedynie w niektórych przypadkach jest równoznaczne z udostępnieniem do wiadomości powszechnej, jednakże zasadniczo wskazane jest utrzymanie wynalazku w tajemnicy. Jedynie w przypadku oczywistego nadużycia na niekorzyść zgłaszającego lub jego pełnomocnika zastosowanie ma przepis stanowiący, że udostępnienie wynalazku do powszechnej wiadomości w przeciągu 6 miesięcy od złożenia wniosku nie jest sprzeczne z prawem, przy czym spełnione muszą być dalsze warunki. W niektórych krajach istnieje tzw. okres ulgowy (niem. Neuheitsschonfrist, ang. period of grace), w którym, przy spełnieniu określonych warunków, wynalazki mogą być udostępnianie do wiadomości powszechnej przed ich zgłoszeniem. W USA okres ulgowy wynosi rok czasu. Jak uzyskuje się patent?Patent uzyskuje się zazwyczaj poprzez zgłoszenie wynalazku w Niemieckim Urzędzie Patentowym. Stosowny formularz wniosku o udzielenie patentu można znaleźć na stonie internetowej Niemieckiego Urzędu Patentowego (http://www.dpma.de). Oprócz wniosku należy również złożyć tzw. zastrzeżenia patentowe, opis wynalazku oraz skrót opisu w języku niemieckim. Zgłoszenie wynalazku powinno również zawierać rysunki, w celu lepszego zrozumienia wynalazku. Dokumenty te powinny uwzględniać kilka aspektów formalnych. Opis wynalazku, zastrzeżenia patentowe i skrót opisu powinny znajdować się na oddzielnym arkuszu, opatrzonym odpowiednim tytułem. Ponadto, jeżeli chodzi o stronę językową, można mówić o istnieniu niemalże odrębnego „żargonu patentowego”, który charakteryzuje się użyciem pewnych wyrażeń pełniących funkcję podziału tekstu. Przykładowo, w zastrzeżeniach patentowych często można spotkać zwrot „charakteryzuje się tym, że...”, który wprowadza opis wynalazku, przeciwstawiając go jednocześnie stanowi techniki. Sam opis wynalazku poprzedzony jest zwykle zwrotem „wynalazek dotyczy”, po czym w jednym zdaniu scharakteryzowane jest zastrzeżenie niezależne. Po nim przedstawiony jest stan techniki z uwzględnieniem już istniejących patentów. Po podstawowym opisie stanu techniki oraz przedstawieniu istniejących niedoskonałości, następuje przejście do zarysowania zadania, jakie ma spełniać wynalazek („u podstaw wynalazku leży zadanie...”). Na podstawie zastrzeżenia niezależnego opisane zostaje rozwiązanie mające spełniać to zadanie oraz korzyści płynące z wynalazku. Następnie przedstawione zostają zastrzeżenia zależne, a na koniec – na podstawie rysunków – szczegółowo wyjaśniony zostaje sam wynalazek. Szczególną uwagę na użyte sformułowania należy zwrócić przy definiowaniu zastrzeżeń patentowych, zwłaszcza zastrzeżenia niezależnego. Zasadniczo wskazane jest użycie szerokich sformułowań, co uniemożliwi potencjalnym konkurentom zgłoszenie podobnego wynalazku, w którym dokonane zostały jedynie niewielkie zmiany. Z drugiej jednak strony, użycie zbyt szerokich sformułowań w zastrzeżeniach patentowych może prowadzić do ujęcia w nich nie tylko wynalazku, ale również elementów stanu techniki. Jak przebiega procedura udzielenia patentu?Po wpłynięciu zgłoszenia wynalazku Urząd Patentowy bada, czy nie występują widoczne braki formalne, takie jak brak części dokumentów. W zależności od wskazania ubiegającego się na formularzu zgłoszeniowym, przeprowadzone zostaje następnie badanie patentów w bazach krajowych i zagranicznych bądź też postępowanie kontrolne. W przypadku postępowania kontrolnego ekspert Urzędu Patentowego posiadający odpowiednią wiedzę techniczną bada, czy spełnione zostały ustawowe warunki wymagane do uzyskania patentu, zwłaszcza warunek nowości i poziomu wynalazczego. Szczególnie uważnie sprawdzane są przy tym zastrzeżenia patentowe, ponieważ to właśnie one definiują podstawowy zakres potencjalnej ochrony patentowej. W przypadku stwierdzenia braków lub usterek, Urząd Patentowy wzywa zgłaszającego do uzupełnienia zgłoszenia lub usunięcia usterek. Procedurę kontroli wieńczy ogłoszenie o zgłoszeniu wynalazku (dokonywane po upływie 18 miesięcy od daty pierwszeństwa do uzyskania patentu) lub też odmowa udzielenia patentu. Udzielone patenty podlegają wpisowi do rejestru patentowego oraz ogłoszeniu w „Wiadomościach Urzędu Patentowego”. Zgłaszanie uwag co do okoliczności uniemożliwiających udzielenie patentu.W ciągu 3 miesięcy od dnia ogłoszenia o zgłoszeniu wynalazku osoby trzecie mogą zgłaszać w formie pisemnej do Urzędu Patentowego uwagi co do okoliczności uniemożliwiających udzielenie patentu. Podstawę sprzeciwu stanowić może występowanie przynajmniej jednej z okoliczności wymienionych w § 21 ustawy patentowej (np. brak zdolności patentowej, niedozwolone rozszerzenie patentu). Decyzję w sprawie sprzeciwu podejmuje Izba Patentowa, składająca się z przewodniczącego i dwóch członków. Od decyzji można się odwołać do Federalnego Sądu Patentowego, a w określonych przypadkach złożyć rewizję do Trybunału Federalnego. Po upływie 3 miesięcy każdy może wnieść wniosek o unieważnienie patentu do Federalnego Sądu Patentowego, o którym rozstrzyga zwykle Senat Unieważniający, składający się zwykle z dwóch prawników oraz trzech ekspertów technicznych. W przeciwieństwie do postępowania w sprawie sprzeciwu, złożenie umotywowanego sprzeciwu wobec decyzji Urzędu Patentowego udzieleniu patentu powoduje opłaty. Odwołanie od orzeczenia Federalnego Sądu Patentowego należy wnieśc do Trybunału Federalnego. Czy istnieje patent europejski?Mimo że od 1989 roku istnieje Konwencja Luksemburska o Patencie Wspólnotowym, nie została ona jednak dotąd ratyfikowana. W rezultacie nie istnieje jednolity patent europejski, podobny do wspólnotowego znaku towarowego, w przypadku którego rejestracja w Europejskim Urzędzie ds. Znaków Towarowych rozciąga ochronę na obszar całej Europy bez konieczności rejestracji w poszczególnych krajach. W ramach Monachijskiej Konwencji o Patencie Europejskim istnieje jednak możliwość złożenia w Europejskim Urzędzie Patentowym jednolitego wniosku o udzielenie patentu europejskiego. W przypadku patentu europejskiego stosuje się częściowo elementy narodowe, takie jak prawo narodowe np. w wypadku naruszenia prawa z patentu, jako że udzielony patent europejski obowiązuje wprawdzie w każdym ze wskazanych państw europejskich (nie wszystkie muszą być wskazane), jednakże na zasadach określonych w krajowych przepisach każdego kraju, chyba że Konwencja Monachijska stanowi inaczej. Co jest nam potrzebne, żeby zgłosić Państwa wynalazek?W większości przypadków niezbędny jest rysunek, opis i ewentualnie model. Niekiedy potrzebujemy bardziej szczegółowych informacji, w zależności od stopnia złożoności danego wynalazku. W pierwszej fazie jednakże, podczas której obieramy dalszy sposób postępowania, potrzebujemy jedynie ogólnych informacji, jakiej dziedziny dotyczy wynalazek (elektrotechnika, mechanika i budowa maszyn, chemia, itd.). Następnie specjalista w danej dziedzinie skontaktuje się z Państwem w celu uzyskania dalszych informacji i omówienia kosztów. |